آتش‌سوزی در اسلام قلعه؛ سکوت شک‌برانگیز در کابل

 آتش‌سوزی در اسلام قلعه؛ سکوت شک‌برانگیز در کابل

وحید قتالی، والی هرات، در همان روز به رسانه‌ها گفت که ده‌ها تانکر مواد نفتی و گاز در بندر اسلام قلعه این ولایت آتش گرفته‌اند.

آقای قتالی گفت این آتش‌سوزی گسترده است و ولایت هرات و حکومت افغانستان توان مهار آن را ندارد. وزارت خارجه افغانستان از ایران درخواست کمک کرد.

در همان روز، برق وارداتی ایران به هرات قطع شد. شرکت برشنا دلیل قطع برق را آتش‌سوزی در بندر اسلام‌قلعه و شارتی‌شدن لین ۱۳۲ کیلوولت برق وارداتی ایران اعلام کرد.

چرا آتش‌سوزی گسترش یافت؟

رانندگان و صاحبان موترهای باربری، گفته‌اند فساد در گمرک اسلام‌قلعه، عامل گسترش آتش‌سوزی بود. آن‌ها گفته‌اند پس از شروع آتش‌سوزی، نیروهای امنیتی در گمرک اجازه‌ی خروج از توقف‌گاه را به موترهای باربری ندادند.

آنان عدم اجازه‌ی خروج موترهای باربری را عامل گسترش آتش‌سوزی‌ می‌دانند.

رانندگان و تاجران ادعا دارند که در گمرک اسلام‌قلعه فساد گسترده وجود دارد. به‌گفته‌ی آن‌ها، کارمندان گمرک و نیروهای امنیتی در بدل دریافت ۵ تا ۱۵هزار افغانی از هر موتر، اجازه می‌دهند موترها بدون نوبت از گمرک خارج شوند.

رانندگان ادعا دارند که پس از آتش‌‌گرفتن نخستین تانکر گاز، آن‌ها سعی کردند موترها و تانکرهای مواد نفتی را از توقف‌گاه گمرک بیرون کنند، اما مسؤولین امنیتی گمرک دروازه‌ی خروجی را بستند و اجازه ندادند موترها خارج شوند.

آنان گفته‌اند بر تایر موترهایی که می‌خواستند از محوطه گمرک خارج شوند، شلیک نیز شدند.

آمارها چه می‌گویند؟

عبدالوحید قتالی، والی هرات، به روز دو شنبه (۲۷ دلو ۱۳۹۹) در یک نشست خبری گفت که حدود ۳۰۰ موتر باربری در آتش‌سوزی اسلام قلعه حریق شده است، اما حکومت توانست بیش از ۸۰ درصد موترهای باربری را از ساحه خارج کند و به جای مصؤون انتقال دهد.

والی هرات افزود که خاموش‌سازی آتش، کار ساده‌ای نبود؛ اما با آن‌هم آن‌ها توانستند حدود ۹۸ درصد از آتش را خاموش کنند.

اما ادعاهای نیز وجود دارد که در پی این آتش‌سوزی، ۵۰ میلیون دالر آمریکایی خسارت به تاجران وارد شده و بیش از ۵۰۰ موتر باربری حریق شده است.

اما ناهید فرید، نماینده مردم هرات، می‌گوید آتش‌سوزی اسلام قلعه «طبق برآورد ابتدایی حدود ۷۰۰ میلیون دالر خسارت وارد کرد و هزاران خانواده را بیکار ساخت».

والی هرات همچنین گفته بود تا احیای مجدد روند خدمات گمرکی و فضای بدیل برای گمرک، تا یک هفته از ورود کالا و طی مراحل آن در گمرک اسلام‌قلعه خودداری صورت می‌گیرد.

او همچنین گفته بود واسطه‌هایی که در این رویداد از سوی مردم به سرقت رفته بود دوباره به‌دست نیروهای پولیس رسیده است.

واکنش‌های مردم و مسؤولان چه بود؟

بر خلاف اکثر رویدادهای خبرساز در افغانستان، مسؤولین حکومتی واکنشی به آتش‌سوزی گمرک اسلام قلعه نشان ندادند و این رویداد بزرگ را با سکوت شک‌برانگیزی نظاره کردند. تنها امرالله صالح، معاون نخست ریاست‌جمهوری، گفت که «سر باشد، کلاه زیاد است»؛ حرفی که با واکنش‌های زیادی مواجه شد.

امرالله صالح همچنین از سیستم عقب‌مانده‌ی گمرک انتقاد کرد و گفت دولت تلاش دارد تا روی گمرک‌ها به صورت جدی کار کند و سیستم گمرک‌ها را به‌روز بسازد.

ناهید فرید در واکنش به بی‌تفاوتی حکومت نسبت به آتش‌سوزی اسلام قلعه، در صفحه فیسبوکش نوشته است: «با درنظرداشت این‌که هرات به‌عنوان یک قطب اقتصادی باید برای اداره‌ای که باور به تغییر روایت اقتصادی دارد، از اهمیت بالایی برخوردار است منتظر بودم در ادامه بیانیه‌ای از رئیس‌جمهور بابت این فاجعه منتشر شود اما نشد. به صفحه ارگ رفتم. آخرین اعلامیه در مورد پیروزی آقای هوتک بود. یعنی این فاجعه اقتصادی برای این حکومت ارزش یک اعلامیه را هم نداشت؟»

جواد ناجی، خبرنگار، نیز در صفحه‌ی فسیبوکش نوشت: «در سه روز گذشته که گمرک اسلام‌قلعه تبدیل به خاکستر شد و میلیون‌ها دلار دود شد و به هوا رفت، اشرف غنی مرگ سناتور الله داد، سومین سال مرگ مجددی و ۳۲ مین سال خروج شوروی سابق را تسلیت و شادباش گفت. هفته گذشته او برای ۵۰۰هزار دوز واكسن کمکی؛ اعلامیه داد، نشست فوری برگزار کرد، دستور داد و انقدر با کجکولش از هند چاپلوسی کرد که عرق از پیشانی شهروندان سرازیر شد. اما ۵۰۰ تانکر به ارزش ۵۰ میلیون دلار در مرز سوخت اما ارگ خم ابرو هم نیاورد. در حالیکه دفتر سیاسی طالبان برای این حادثه اعلامیه داد. خانه امرالله صالح آباد که در چنین وضعی بر سر تاجران کلاه گذاشت و برای فاجعه اقتصادی در چنین سطح و وسعتی «فکاهی سیاسی» گفت و خبرسازی کرد. داغ دیگر بر جگر تاجران! وحید قتالی والی هرات در میان دود و آتش، مانده است با ۶ ماشین آتش نشانی چطور این سلسله جبال و کوه و قله آتش را خاموش کند. بزرگ‌ترین شهر و گذرگاه اقتصادی شش ماشین آتش نشانی دارد».